Cilt tipleri: yağlı, kuru, karma, normal ve hassas cilt nasıl anlaşılır

Cilt tipi, cildinin dinlenmiş haldeyken ne kadar yağ (sebum) ürettiğini, ne kadar nem tuttuğunu ve dış etkenlere ne kadar kolay tepki verdiğini özetleyen genel bir tanımdır. Sebum, cildi kayganlaştıran doğal yağdır; azsa cilt gergin ve mat, fazlaysa parlak görünür ^[1].

Yağ üretimi büyük ölçüde yağ bezlerinin yoğunluğuna ve hormonlara bağlıdır. Yüzdeki yağ bezi yoğunluğu santimetrekarede yaklaşık 900'e çıkarken önkolda 50'nin altında kalır ^[4]. Androjen hormonları yağ bezlerinin çalışmasını yönlendiren başlıca etkendir; bu etki özellikle ergenlikte belirginleşir ^[4]. Bu yüzden aynı kişinin cildi hayatın farklı dönemlerinde farklı davranabilir.

Hassasiyet ise yağ miktarından bağımsız bir özelliktir. Yani hassas bir cilt aynı anda kuru, yağlı ya da karma da olabilir ^[1].

Aşağıdaki tablo beş cilt tipinin en sık görülen işaretlerini ve bakımda dikkat edilen temel noktayı bir arada gösterir.

Her tipin bakım adımlarını ayrıntılı görmek istersen yağlı cilt bakımı ve kuru cilt bakımı yazılarına göz atabilirsin.

Cilt tipini kesin olarak belirleyen tek bir evrensel test yoktur ^[1]. Yine de evde yapabileceğin iki basit yöntem, cildinin hangi gruba daha yakın olduğunu görmen için yeterlidir.

1. Gözlem yöntemi

1. Yüzünü yumuşak bir temizleyiciyle yıka ve havluyla hafifçe kurula.
2. Tonik, serum, nemlendirici ya da makyaj gibi hiçbir ürün sürme.
3. Yaklaşık 30 dakika bekle ^[1].
4. Aynaya bak ve cildinin hissine odaklan: tüm yüzde yağlanma varsa yağlı, gerginlik sürüyorsa kuru, bazı bölgeler yağlı bazıları kuruysa karma, ne gergin ne yağlıysa normal cilde yakınsın ^[1].
5. Bu süre içinde kızarıklık, batma, yanma ya da kaşıntı fark ediyorsan cildin hassas olabilir ^[1].

2. Kâğıt mendil ya da yağ alıcı kâğıt yöntemi

Yüzünü yıkayıp kuruladıktan sonra yine 30 dakika bekle, ardından yağ alıcı bir kâğıdı T bölgene ve yanaklarına ayrı ayrı bastır. Kâğıtta toplanan yağ miktarı cilt tipin hakkında ipucu verir ^[1]. Kabaca yorumlarsak, her bölgede belirgin yağ izi yağlı cilde, hiç iz olmaması kuru cilde, yalnızca bazı bölgelerde iz olması karma cilde işaret eder.

Soruları yanıtlayarak ilerlemeyi tercih edersen cilt tipi testi aracıyla aynı değerlendirmeyi adım adım yapabilirsin.

Hassas cilt, kaşıntı üzerine çalışan uluslararası bir forumun hassas cilt grubunun yayımladığı görüş belgesinde, normalde böyle bir his yaratmaması gereken uyaranlara karşı batma, yanma, ağrı, kaşıntı ve karıncalanma gibi rahatsız edici hislerin ortaya çıktığı bir durum olarak tanımlanır ^[3]. Aynı tanıma göre bu hisler herhangi bir cilt hastalığının yaptığı lezyonlarla açıklanamaz; cilt normal görünebilir ya da kızarıklık eşlik edebilir ve en sık yüzde görülür ^[3].

Hassas cilde eşlik edebilen yaygın hisler:

• Bir ürünü sürdükten kısa süre sonra batma ya da yanma
• Rüzgâr, soğuk ya da sıcak suyla gelen kızarıklık
• Belirgin bir döküntü olmadan kaşıntı ya da karıncalanma
• Bu hisler başka nedenlere de bağlı olabilir; sürekli ya da şiddetli bir tablo için muayene ve yorum amacıyla hekimine danış.

Hassas cilde egzama, rozasea ya da alerjik temas dermatiti gibi altta yatan durumlar da eşlik edebilir ^[1]. Bu ayrımı evde yapamazsın; değerlendirmeyi bir dermatoloğa bırakmak en doğrusu. Günlük bakımda neye dikkat edebileceğini hassas cilt bakımı yazısında bulabilirsin.

Evet, değişebilir. Cilt tipini etkileyen başlıca etkenler genetik ve yaş, ergenlik, gebelik ve emzirme gibi hormonal dönemler, mevsim ve iklim, stres, beslenme ve hareket düzeyi ile kullanılan ilaçlardır ^[1]. Cildin yazdan kışa farklı davranması bu yüzden şaşırtıcı değildir ^[1].

Sıcaklık da rol oynar: cilt sıcaklığı arttığında yağ bezlerinin metabolik etkinliği artar ve sebum daha kolay dışarı çıkar ^[4]. Yaşla birlikte androjen düzeylerinin azalması ise yağ salgısının düşmesiyle ilişkilendirilir ^[4]. Pratikte bu, yıllar önce yağlı olan bir cildin zamanla karma ya da kuru tarafa kayabileceği anlamına gelir.

Bu nedenle cilt tipini bir kez belirleyip unutmak yerine mevsim geçişlerinde ve hayatındaki büyük değişikliklerden sonra yeniden gözden geçirmek iyi bir alışkanlıktır.

Var. Klasik beşli sınıflandırma pratik olsa da cildin tek bir özelliğine (çoğunlukla yağ miktarına) odaklanır. Baumann cilt tipi sınıflandırması ise dört karşıtlık kullanır: kuru ya da yağlı, hassas ya da dayanıklı, pigmentli ya da pigmentsiz, kırışıklığa eğilimli ya da sıkı ^[2]. Bu dört eksenin birleşimi 16 farklı cilt tipi verir ve tip, 64 soruluk bir anketle belirlenir ^[2].

Bu sistem, geleneksel kuru, yağlı, karma ve hassas ayrımının yanında cildi birden fazla eksende ele alan bir alternatif olarak sunulur ^[2]. Günlük bakım için çoğu kişiye beşli sınıflandırma yeterlidir; ancak leke ya da kırışıklık eğilimi gibi farklı konuları da hesaba katmak istiyorsan daha ayrıntılı bir çerçeve yol gösterici olabilir.

Cilt tipin ne olursa olsun temel adımlar aynıdır: nazik temizlik, nemlendirme ve gündüz güneş koruması ^[1]. Farkı ürünlerin dokusu ve içeriği yaratır.

• Kuru cilt: Daha yoğun nemlendiriciler işe yarar. Merhemler çok kuru ve kalınlaşmış alanlarda ve gece kullanımında, kremler ise daha az yağlı oldukları için gündüz tercih edilir ^[5]. Nemlendiriciyi ovalamadan, kıl yönünde yaymak önerilir ^[5].
• Yağlı cilt: Gözenek tıkamayan (non-komedojenik) ürünler seç; spordan hemen sonra yüzünü yıka ^[1].
• Karma cilt: T bölgesi ile yanakları farklı ele almak gerekebilir; her bölgeye ayrı ürün ya da farklı miktar kullanabilirsin ^[1].
• Hassas cilt: Boya, parfüm ve sert içerik barındırmayan ürünleri tercih et ^[1].
• Normal cilt: Günlük temizlik, sabah akşam nemlendirme ve gündüz güneş koruyucu çoğu zaman yeterlidir ^[1].

Cildini bir fotoğrafla değerlendirip bakım adımlarını sıraya koymak istersen Dynova Beauty, yüz fotoğrafını yapay zekâ ile analiz ederek sana kişisel bir rutin önerir. Cildinle ilgili genetik tarafı merak ediyorsan Dynova Skin raporu kolajen, cilt yaşlanması eğilimi ve güneş hassasiyetiyle ilişkilendirilen genetik farkları bilgilendirme amacıyla ele alır; tanı ya da tedavi yerine geçmez.